Handel kryptowalutami a działalność gospodarcza

Sytuacja prawna kryptowaluty nie należy do zbyt przejrzystych, ponieważ  to, czy obrót kryptowalutą jest legalny czy nie, zależy od podejścia organów regulacyjnych prawo poszczególnych państw. Co więcej, w krajach, w których kryptowaluty są legalne, są zazwyczaj opodatkowane, co też wiąże się z obowiązkiem rozliczania z obrotu cointami w zeznaniu podatkowym. Pojawia się zatem pytanie, jak rozliczać handel kryptowalutami i co w rzeczywistości można z nimi zrobić? Omówimy to na przykładzie handlu kryptowalutami w Polsce, Czechach i Anglii.  

Podejście państwa do kryptowaluty

Podejście do kryptowaluty jest inne w poszczególnych państwach. W Polsce rząd ma mieszane uczucia względem e-monet, gdyż z jednej strony obrót kryptowalutami jest dozwolony i nawet propagowany przez ekspertów z dziedziny ekonomii, np. profesora Krzysztofa Piechę, z drugiej jednak dla wielu e-monety wciąż wydają się wielką niewiadomą. Wskazuje na to fakt, iż mimo pozytywnego nastawienia specjalistów inwestycyjnych w 2017 roku, Narodowy Bank Polski i Komisja Nadzoru Finansowego wspólnie wydały ostrzeżenie przed inwestowaniem w kryptowaluty, powołując się na zmienność cen i ryzyko oszustwa. Z drugiej jednak strony podkreślano, że handel kryptowalutami nie stanowi naruszenia prawa polskiego ani europejskiego.

Podobnie jest z rozliczeniem. Z jednej strony organy regulacyjne informują, że kupowanie, przechowywanie i sprzedaż e-monet przez instytucje finansowe, jest niezgodne z zasadami stabilnego i ostrożnego zarządzania, a także nawiązanie relacji z podmiotami handlującymi wirtualnymi walutami może stanowić ryzyko prawne i ryzyko utraty reputacji. Z drugiej zaś zarówno zakup, jak i obrót kryptowalutą są w Polsce legalne. Wskazuje na to choćby fakt, iż dochód z transakcji na e-monetach podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w dwóch przedziałach 18% i 32%. Natomiast czynność sprzedaży lub zakupu walut cyfrowych jest uważana za przeniesienie praw majątkowych, które podlega opłacie w wysokości 1% od wartości transakcji. Można zatem powiedzieć, iż pomimo mieszanego podejścia polskiego rządy do e-moneta, są one nie tylko legalne, ale również można je rozliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym PIT.

W Republice Czeskiej rząd uznał, że najlepszym podejściem do kryptowalut będzie wdrożenie dodatkowych regulacji prawnych. Według premiera Andrej Babišia prawo unijne dotyczące kryptowalut jest za mało szczelne, wobec czego regulacje krajowe powinny obejmować szczegółowe zasady opodatkowania. W przypadku sprzedaży i zakupu kryptowalut w Czechach podatki obliczane są na podstawie różnicy między wydatkami na zakup, a dochodami ze sprzedaży tokenów. Stawka podatku stosowana w tym przypadku wynosi 15% i może być porównywana z transakcjami przy użyciu walut obcych.

Osoby operujące e-monetami w celach biznesowych, np. skupiając całą działalność na kryptowalutach, handlując na giełdach kryptograficznych, są zobowiązani do uzyskania licencji na swoją działalność i płacenia podatków do Funduszu Społecznego i Funduszu Zdrowia. Wymaga to założenia działalności gospodarczej. Ponadto operacje wydobywcze, są uważane za działalność w celach biznesowych, a zatem podlegają opodatkowaniu w wysokości 19%.

W Wielkiej Brytanii kryptowaluty są traktowane jak przychód “instrumentów pochodnych”, więc również podlegają opodatkowaniu. Sekcja 2A ustawy Bank of England Act 1998 określa, że Bank of England jest odpowiedzialny zarówno za ochronę, jak i stabilność systemu finansowego Wielkiej Brytanii. Zgodnie z tym celem Bank wziął pod uwagę ryzyko, jakie e-monety stanowią dla stabilności rynków finansowych w Wielkiej Brytanii, i stwierdził, że wielkość rynku kryptowalut nie jest obecnie wystarczająco duża, aby stanowić istotne zagrożenie dla stabilności monetarnej lub finansowej w Wielkiej Brytanii. Oznacza to, że rząd nie będzie ingerował w handel kryptowalutami dodatkowymi regulacjami. W odniesieniu do podatków kryptowaluty mają unikalną tożsamość i dlatego nie można ich bezpośrednio porównywać z żadną inną formą działalności inwestycyjnej, ani mechanizmem płatności. Opodatkowanie dochodu uzyskanego z tokenów jest zależne od „zaangażowanych działań i stron”. W przypadku handlu kryptowalutami – podatek od wartości dodanej (VAT) jest pobierany od dostawców jedynie od towarów lub usług sprzedawanych w Wielkiej Brytanii w zamian za kryptowalutę.

Reguły podatku od osób prawnych zależą od zysków lub strat z wymiany kryptowalut. Każda firma, która zawiera transakcje z udziałem tokenów, jest zatem traktowana w taki sam sposób jakby zawierała zwykłe transakcje zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi podatku od osób prawnych, a wszelkie uzyskane zyski są odpowiednio opodatkowane. Oznacza to, że zysk z kryptowalut jest traktowany tak samo, jak zysk z akcji czy obligacji.

W przypadku przedsiębiorstw niemających osobowości prawnej podatek dochodowy jest naliczany od zysków i strat, które można przypisać transakcjom z wykorzystaniem kryptowaluty. Zjednoczone Królestwo opodatkowuje również przychody z transakcji, w których zysk jest realizowany po transakcji z e-monetami, jeżeli indywidualny użytkownik kupuje i sprzedaje monety jako inwestor.

We wszystkich trzech opisanych państwach istnieje obowiązek odprowadzania podatku od przychodu obracania kryptowalutą. Jednak tylko w Polsce podatkiem obarczona jest sama transakcja, niezależnie od zysków czy strat handlowca. Należy podkreślić, że wszystkie kraje należące do Unii Europejskiej zobowiązane są do przestrzegania regulacji unijnych, takich jak np. obowiązek potwierdzania tożsamości inwestora przez kryptogiełdę.

Ograniczenia i możliwości wykorzystania kryptowaluty

W Unii Europejskiej nie przyjęto żadnych szczegółowych przepisów dotyczących statusu e-monet, jako waluty, ale stwierdzono, że VAT nie ma zastosowania do przeliczania waluty tradycyjnej (fiat) na kryptowalutę. Pod tym względem istnieje możliwość wykorzystania kryptowaluty jako środka płatniczego. VAT i inne podatki, takie jak podatek dochodowy, nadal mają zastosowanie do transakcji dokonywanych przy użyciu tokenów wymienianych na towary i usługi.

Według Europejskiego Banku Centralnego tradycyjne przepisy dotyczące sektora finansowego nie mają zastosowania do kryptowaluty, ponieważ nie obejmują tradycyjnych podmiotów finansowych. W zależności od sytuacji e-monetę traktuję się więc albo jako środek płatniczy, albo aktywo inwestycyjne. Kryptowaluta, w pojęciu aktywa, jest opodatkowana, a krypto-giełdy podlegają obowiązkowi potwierdzania tożsamości właścicieli kont kryptowalutowych. Nie istnieje żaden przepis zakazujący posiadania lub obracania tokenami poza takimi kontami. Jednak na obywateli EU nałożony został obowiązek rozliczania się z przychodów generowanych przez obrót kryptowalutą, ściśle regulowany przez poszczególne państwa członkowskie.

 

Handel kryptowalutami, a działalność gospodarcza, czyli zasady handlu

W zależności od kraju, w jakim inwestor rozlicza podatki, istnieją różne regulacje dotyczące konieczności, bądź jej braku, zakładania działalności gospodarczej. Wynika to głównie z tego, czy organy regulacyjne danego państwa uznają pozyskanie i obrót kryptowalutą za prowadzenie biznesu.

W Polsce nie ma wymogu zakładania działalności gospodarczej, w celu handlowania e-monetami. Dzieje się tak, gdyż dochód z transakcji kryptowalutowych jest traktowany, jako zysk kapitałowy, nawet jeśli podatnik uzyska przychód w ramach działalności gospodarczej. Zamiast podlegać opodatkowaniu według stawek do 32% (podatek progresywny), dochód byłby opodatkowany według zryczałtowanej stawki podatkowej wynoszącej 19% (podatek liniowy). To, czy taka sytuacja jest opłacalna dla inwestora, zależy od jego dochodu, gdyż im wyższy zysk z kryptowaluty, tym bardziej opłacalna jest stawka liniowa. Oczywiście w przypadku podatku dochodowego przy działalności gospodarczej, dochód z transakcji kryptowalutowych byłby traktowany, jako zyski kapitałowe.

Jeśli chodzi o Czechy, jak już wspomniano istnieje obowiązek zarejestrowania działalności. Sytuacja ta jest więc opłacalna dla inwestorów, gdyż osoby prawne w Republice Czeskiej płacą podatek od zysków kapitałowych w wysokości 19%, zaś indywidualni przedsiębiorcy 15%. Podatek płaci się jedynie od uzyskanego dochodu, pomijając obrót. Jak twierdzi Czeski Bank Narodowy, transakcje przy użyciu gotówki cyfrowej nie są licencjonowane ani obciążane dodatkowymi opłatami.

A co z handlem a działalnością gospodarczą w Anglii? Tutaj sprawy są bardziej skomplikowane. Podobnie jak w Czechach, istnieje możliwość rozliczania podatkowego zarówno jako osoba fizyczna, jak i działalność gospodarcza. W przypadku obliczenia zysków podlegających opodatkowaniu należy przeprowadzić w walucie kraju, w którym zarejestrowana jest spółka. Należy zauważyć, że ponieważ HMRC nie uważa kryptowaluty za formę pieniądza lub waluty, przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, takie jak zasady dotyczące walut obcych i nie mają w tym wypadku zastosowania.

Obrót walutą wirtualną jest w Anglii zwolniony z podatku VAT. Firmy są jednak zobowiązane do płacenia podatku dochodowego od osób prawnych, zależnego od zysków z handlu kryptowalutami. Podmioty regulacyjne wystosowały poradniki dotyczące rozliczania się z działalności gospodarczej polegającej na handlu e-monetami, zasady te są jednak mało precyzyjne, gdyż przykładowo, to, czy obracanie kryptowalutą będzie uznawane za „handel” (trade), zależne jest od stopnia i częstotliwości działalności, poziomu organizacji i zamiaru, w tym poniesione ryzyko i wykorzystanie komercyjne.

 

Podsumowanie – jak rozliczyć handel kryptowalutami?

Nietrudno zauważyć, że Republika Czeska ma najbardziej liberalne i spójne prawo dotyczące niezależnego handlu kryptowalutami, oferując stosunkowo niski i przejrzysty podatek dochodowy od uzyskanych zysków. Z kolei angielskie przepisy dotyczące klasyfikacji kryptowalut i tego, co uznane będzie za „handel” są wyjątkowo niejasne, gdyż aby obliczyć podatek, należy brać pod uwagę wiele czynników, co sprawia, że także i jego wysokość może być różna. W Wielkiej Brytanii funkcjonuje także brak regulacji uznających specjalny status kryptowalut, jako wirtualnego środka płatniczego, wobec czego są one traktowane tak samo jak instrumenty pochodne. Najgorzej pod względem systemu prawnego wypada jednak Polska, gdzie podatek od handlu kryptowalutą jest dużo wyższy niż w Czechach. Dodatkowo nałożony został posiłkowy podatek od obrotu, co oznacza to, że dla polskiego inwestora bardziej opłacalne jest założenie działalności gospodarczej w innym kraju, niż rozliczanie we własnym.

Pomimo więc, że w całej EU obrót tokenami jest legalny i pozbawiony podatku VAT, to od poszczególnych państw członkowskich zależy, jak opodatkowana będzie działalność gospodarcza polegająca na handlu kryptowalutą.

Zpět